ความผิดปกติของการสื่อความหมายในเด็กปากแหว่งเพดานโหว่

ปัญหาทางภาษาและการพูดในเด็กปากแหว่งเพดานโหว่

หลังผ่าตัดซ่อมแซมริมฝีปากและเพดานแล้ว ยังคงพบว่าเด็กปากแหว่งเพดานโหว่ส่วนใหญ่คงมีปัญหาทางภาษาและการพูด เนื่องจากยังคงมีความบกพร่องของการทำงานของช่องเพดานอ่อนและผนังคงคอหอยที่ยังไม่สมบูรณ์หลังผ่าตัดซ่อมเพดานแล้ว หรือาจติดนิสัยการส่งเสียง หรือการพูดตั้งแต่มีเพดานโหว่อยู่ก่อนผ่าตัด ปัญหาทางภาษาและการพูดในเด็กปากแหว่งเพดานโหว่ พอสรุปได้ดังนี้

1. ปัญหาพัฒนาการและการพูดล่าช้า

เด็กปากแหว่งเพดานโหว่ หรือเพดานโหว่อย่างเดียว มักมีพัฒนาการภาษาและการพูดล่าช้า เช่น เริ่มพูดคำแรกช้ากว่าปกติ จำนวนคำศัพท์ที่พูดได้น้อยกว่าเด็กปกติ ความซับซ้อนของโครงสร้างประโยคน้อยกว่าเด็กปกติ เนื่องจากเด็กมีภาวะเพดานโหว่การเล่นเสียง หรือส่งเสียงก่อนการพูด หรือพูดคำแรกที่มีความหมายเสียงจะขึ้นจมูกทำให้พี่เสี้ยงดูหลัก หรือคนในครอบครัวฟังไม่ชัด หรือไม่รู้เรื่อง มีปฏิกิริยาที่ไม่ส่งเสริมการพัฒนาภาษาและการพูด ซึ่งเด็กอาจจะมีปัญหาการได้ยินจากความบกพร่องของการปิดเปิดของท่อเชื่อมระบายอากาศและของเหลวระหว่างหูชั้นกลางและช่องคอ

2. ปัญหาการพูดผิดปกติ

2.1 การพูดไม่ชัด

การพูดไม่ชัดเกิดขึ้นขึ้นได้ในเด็กปากแหว่งเพดานโหว่ได้มากถึงร้อยละ 88 % ซึ่งอาจเกิดจากคงมีปัญหาความบกพร่องของโครงสร้างและการทำงานของช่องเพดานอ่อนและผนังคอหอยหลังผ่าตัดซ่อมแซมริมฝึปากและเพดานแล้ว หรือติดนิสัยการพูดไม่ชัดตั้งแต่ก่อนผ่าตัด

2.2 การพูดเสียงขึ้นจมูกผิดปกติ

การพูดเสียงชั้นจมูกผิดปกติมากเกินไป หรือน้อยเกินไปเป็นความผิดปกติที่พบได้ในเด็กปากแหว่งเพดานโหว่ถึงร้อยละ 30-50 ซึ่งพบได้หลายแบบ

• ภาวะเสียงขึ้นจมูกมากเกินไป จากการที่กระแสลมของการพูดที่ผ่านทางเดินของเสียงจะไหลเข้าสู่จมูก และมีการสั่นฟ้องที่จมูกมากเกินไป เนื่องจากคงมีความบกพร่องของการปิดช่องเพดานอ่อนและผนังคอหอยขณะพูด
• ภาวะลมรั่วทางจมูก เกิดจากการมีช่องเพดานอ่อนและผนังคอหอยปิดที่ไม่สมบูรณ์ขณะพูด หากมีช่องเพดานอ่อน และผนังคอหอยที่ปิดไม่สนิท รูเล็ก ๆ จะทำให้ลมเสียดสีกับรูเล็ก ๆ และได้ยินเสียงลมรือในขณะที่พูด
• ภาวะเสียงขึ้นจมูกน้อยเกินไป เกิดจากการมีภาวะอุดตันของทางเดินเสียงผ่านช่องจมูก เช่น ผนังช่องจมูกคด ตีบ ช่องจมูกบวม การมีต่อทอมซิลโตขัดขวางการยกของเพดานอ่อนไปผิดที่ผนังคอหอย

2.2 เสียงผิดปกติ

เสียงผิดปกติในผู้ป่วยปากแหว่งเพดานโหว่เกิดขึ้นได้ประมาณร้อยละ 25 เกิดจากการที่กระแสลมออกจากจมูกมากเกินไป จากการมีความบกพร่องของการปิดช่องเพดานอ่อนและผนังคอหอย เสียงพูดจะเบากว่าปกติ เสียงแหบ มีลมแทรก ฯลฯ

การแก้ไขและป้องกันความรุนแรงปัญหาภาษาและการพูด สามารถทำได้เป็นระดังนี้

การวินิจฉัยและการฝึกพูดตั้งแต่เนิ่นๆ จะทำให้ผู้ป่วยได้รับการฝึกพูดและฟื้นฟูภาษาและการพูดตั้งแต่เนิ่นๆ ซึ่งจะทำให้เด็กมีพัฒนาการภาษาและการพูดที่ปกติ หรือใกล้เคียงกับปกติได้ตั้งแต่ก่อนวัยเข้าโรงเรียน นักแก้ไขการพูด หรือนักเวชศาสตร์การสื่อความหมายสาขาการแก้ไขการพูด จึงมีบทบาทสำคัญอันหนึ่งในทีมสหสาขาวิชาชีพที่ดูแลรักษาผู้ป่วยปากแหว่งเพดานโหว่ ในที่นี้ขอแบ่งการการแก้ไขและป้องกันความรุนแรงปัญหาภาษาและการพูดเป็น 3 ระยะดังนี้

ดังนั้นเด็กปากแหว่งเพดานโหว่ควรพบนักแก้ไขการพูด หรือนักเวชศาสตร์การสื่อความหมายสาขาแก้ไขการพูดตั้งแต่เนิ่นๆ ทั้งนี้เพื่อแก้ไขปัญหารทางภาษาและการพูดตั้งแต่เนิ่นๆ

สื่อการสอนที่แนะนำสำหรับผู้ปกครอง

สื่อการสอนที่แนะนำสำหรับผู้ปกครองที่นำมาใช้ในการฝึกพัฒนาภาษา การพูด และการออกเสียงให้ชัดเจนให้กับเด็กช่วงอายุ 12 เดือนขึ้นไปเพื่อป้องกันและฝึกแก้ไขการพูดไม่ชัดเบื้องต้นได้ ได้แก่

• หนังสือ “การพูดไม่ชัด”
• นิทานชุดฝึกพูดเสียงพยัญชนะเล่ม 1 พยัญชนะต้น ก ข ค ง และ จ
• นิทานชุดฝึกพูดเสียงพยัญชนะเล่ม 2 พยัญชนะต้น ช ฉ ฌ ซ ส ศ ษ ย ญ และ ด ฎ
• นิทานชุดฝึกพูดเสียงพยัญชนะเล่ม 3 พยัญชนะต้น ต ฏ ท ถ ธ ฒ ฑ น ณ บ
• นิทานชุดฝึกพูดเสียงพยัญชนะเล่ม 4 พยัญชนะต้น ป พ ผ ภ ฟ ฝ ม
• นิทานชุดฝึกพูดเสียงพยัญชนะเล่ม 5 พยัญชนะต้น ร ล ฬ ว ฮ ห อ
• นิทานชุดฝึกพูดเสียงพยัญชนะเล่ม 6 ตัวสะกด กบ กม กด กน กก กง